Macht en luiheid

De derde wortel van destructie die macht corrumpeert is luiheid. We beginnen hier ook met de 5 elementen van luiheid.

Mentale luiheid

• Reflectie is te vermoeiend
• Jezelf nooit uitdagen
• Slachtoffer mentaliteit: Wat kon ik doen?

Onverschilligheid

• Wat kan mij dat schelen?
• Het is niet mijn probleem.
• Ik wacht tot het dringend wordt

Geen ambitie

• Genoeg is meer dan genoeg
• Standaardprocedures zijn OK
• Mijn plezier is belangrijker dan het leveren van kwaliteit

Doen alsof je het te druk hebt

• ‘Bezig blijven’ door de hele dag van alles te doen.
• Grote mond, weinig resultaat
• Zelfmedelijden: ik werk meer dan de meeste mensen om me heen

Gemakkelijk opgeven

• Melancholie: er zal toch niets veranderen: waarom zou ik me druk maken?
• “Ik ben hier zo klaar mee”
• Ik verdien beter dan dit.

Hoe luiheid macht corrumpeert:

Jim Collins deed uitgebreid onderzoek naar hoe grote bedrijven aanzienlijk beter groeiden dan andere. In zijn boeken ‘Built to last’ en ‘Good to Great’ legt hij uit waarom sommige zeer succesvolle bedrijven zich de afgelopen 30 jaar zo goed hebben ontwikkeld. Toen kwam 2008, de financiële crisis, en twee van deze ‘grote en succesvolle superbedrijven’ vielen in een steile val en herstelden hier niet van. Jim en zijn team waren dus geschokt door de neergang van deze ‘grote bedrijven’ en besloten een onderzoek in te stellen naar ‘de donkere kant van de macht’.

Ze publiceerden hun bevindingen in een van hun belangrijkste boekjes: ‘How the mighty fall and some companies never give in’. Bij het bestuderen van bedrijven die in verval raakten en tot onbeduidendheid vervielen, ontdekten zij dat er een patroon was dat zij allemaal volgden. En interessant genoeg laat het ons zien hoe macht kan corrumperen door overmoed, egocentrisme, luiheid en lafheid.

Wij richten ons hier op de destructieve wortel van luiheid, die zich uit in het verval van bedrijven, organisaties en zelfs naties door ‘het gebrek aan discipline’.

Dit is het patroon dat Jim Collins en zijn team ontdekten:

Voordat we in het model zelf duiken, is het belangrijk om de elementen van het verval te ontdekken:

• Het is een proces dat begint in de mindset van leiders, vroeg in het proces
• Het lijkt vaak op succes in de eerste drie fasen
• Dit is geen natuurwet, maar de gevolgen van mannen en vrouwen die slecht omgaan met macht
• Het verval is grotendeels aan het team zelf te wijten
• Het kan gestopt en omgekeerd worden door je hele cultuur te heroriënteren op hoe je met macht omgaat.

De eerste fase van verval wordt gevoed door de eerste twee wortels die de macht corrumperen: overmoed/ hoogmoed en egocentrisme, geboren uit succes. Op deze twee wortels zijn we in de vorige blogs al ingegaan.

De tweede fase van verval heet: ongedisciplineerd streven naar meer! En hier komt luiheid in het spel. Je zou kunnen denken: als ik bedrijven zie die als een gek groeien zie ik geen luiheid. Ik zie alleen super hardwerkende mensen vol ambitie, die lange dagen maken en alles geven om succes na te streven. En ja, dat is waar.

Luiheid in leiderschap is echter meestal niet zichtbaar in uiterlijke actie en zaken maar in het gebrek aan discipline om een organisatie op te bouwen die duurzame vruchten kan afwerpen, en die zal groeien, zonder zichzelf en anderen te vernietigen.

Een bizar voorbeeld hiervan is de race om de eerste man op de zuidpool. Twee naties vertegenwoordigd door twee zeer verschillende leiders deden mee aan de wedstrijd: Walter Scott (USA) en Roald Amundson (Noorwegen) Beide zeer ervaren en moedige ontdekkingsreizigers.

Walter Scott bereikte de Zuidpool als tweede, en hij en zijn man stierven op de terugweg. Toch was hij een held vanwege zijn moed! Roald Amundsen bereikte de Zuidpool als eerste en hij en al zijn mannen overleefden de hele tocht: hij ‘eindigde ook goed’. Walter Scott, gedreven om de eerste te zijn, gebruikte gemotoriseerde sneeuwsledes en kleine paarden die hen beiden volledig in de steek lieten, zodat ze terug moesten lopen. Roald Amundsen nam ter voorbereiding veel tijd om de inheemse bevolking van Groenland en Canada te bestuderen, hoe zij het hele jaar door in de pool kou leefden en overleefden. Zo trainde hij zichzelf en zijn team om hondensleeën te gebruiken, kleren van zeehondenhuid te dragen, meer dan genoeg zeehondenvlees mee te nemen om zichzelf en hun honden te voeden, en om terugvalstrategieën te ontwikkelen voor het geval ze een van de voedselreservoirs zouden missen die ze voor de terugweg hadden aangelegd. De hele expeditie van Amundsen was een toonbeeld van discipline in training, voorbereiding, planning en uitvoering. En hij faalde niet! Hij verloor niet één van zijn mannen!

Dus luiheid, als wortel van machtsmisbruik, is niet zozeer de afwezigheid van ambitie, zakelijke of spierkracht, maar de afwezigheid van discipline in de geest en de uitvoering!

Veel leiders die gedreven worden door de ambitie om zo snel en groot mogelijk te groeien, gebruiken al hun talenten en energie om het bedrijf te laten groeien. En in de pioniersfase van een organisatie is dat helemaal OK. Want het vergt alles wat je kunt geven om vanaf het begin te bouwen en iets te ontwikkelen dat de kans en de kracht heeft om te overleven en sterk te groeien. Maar na die pioniersfase komt de volgende fase, de directieve fase (Larry Greiner: evolutie en revolutie van de organisatie), waarin de discipline nodig is om gezonde structuren, klantgerichte processen en strategische persoonlijke ontwikkeling te ontwerpen.

Waar de pioniersfase zich richt op zakelijke groei, vrijheid en flexibiliteit, richt de volgende fase zich op innerlijke groei, gezonde structuren en rituelen die gezonde gewoonten voortbrengen. En deze tweede, directieve, fase heeft discipline nodig op alle niveaus:

• Discipline om te denken
• Discipline om te ontwerpen
• Discipline om gezonde gewoonten aan te leren
• Discipline om je team en de klanten te dienen
• Discipline om te plannen en te evalueren
• Discipline om kwaliteit te creëren
• Discipline om een uitstekende klantenservice te ontwerpen en waar te maken

Waar leiders niet graag in dat soort discipline investeren, verkorten zij de ontwikkeling van hun organisatie en springen van de pioniersfase direct naar de delegatiefase. Dus aan het eind van de pioniersfase belanden ze in de chaos van een ongedisciplineerde cultuur, en vervolgens vermenigvuldigen ze deze chaos-cultuur door alle verantwoordelijkheid te delegeren aan meer leiders, die ofwel niet zijn opgeleid tot gezonde leiders, ofwel gewoon leiders van buitenaf hebben ingehuurd, die niet de kans hebben gehad om te groeien in de gewenste en gezonde cultuur van het bedrijf. Als je de tweede groeifase (directieve fase) voorbij bent, krijg je een schaal vergrotende groei. Maar de luiheid van het niet willen opbrengen van echte discipline in het opbouwen van een gezonde organisatie, breekt vaak alles weer af wat je met veel moeite hebt opgebouwd.

Is er ook nog goed nieuws? Uiteraard! Discipline ontwikkelen is géen rocket science. En je hoeft ook geen discipline-held te zijn. In een latere blog ga ik hier dieper op in, maar je kunt nu al starten met de basics van gezond leven:

1. Gezond bewegen: Wandel 5 kilometer per dag en ga twee keer in week sporten
2. Gezond slapen: Ontwikkel een goed ritme van 7-8 uur slaap. En gebruik 1 uur voor je gaat slapen geen digitale informatie meer
3. Gezonde voeding: Eet nooit meer dan 80% van wat je denkt nodig te hebben en drink 2 liter water per dag
4. Gezonde stilte: Ga dagelijks regelmatig offline en probeer ook in het weekend minimaal 1 dag zoveel mogelijk offline te zijn.

Want discipline in jouw denken en op jouw werk ontstaat niet door goede voornemens, maar door kleine dagelijkse gewoontes in te richten die jou trainen om discipline te ontwikkelen.

Ik wens je veel plezier!

Elke twee weken publiceren we een nieuwe blog in deze serie.

Wil je direct op de hoogte blijven van elke inspiratie die we dit jaar gaan uitbrengen rondom het thema “macht en leiding geven”, klik dan hier, laat je mailadres achter en wij als xpand Nederland gaan je dan elke twee maanden een leiderschap inspiratie sturen met actuele thema’s, boekbesprekingen en links naar interessante tools op het gebied van leiderschap.

Hartelijke groet,

Paul Donders